10 najczęstszych wpadek z języka polskiego na egzaminie ósmoklasisty

Podczas egzaminu ósmoklasisty uczniowie popełniają różne błędy. Poniżej kilka komentarzy do usterek najczęściej powtarzających się w arkuszach egzaminacyjnych.

  1. Podstolina czy Telimena, czyli skąd ja znam tę postać?

Podczas egzaminu na pewno będzie sprawdzana znajomość lektur. Mogą się pojawić zadania wprost wymagające wiedzy o tym, w którym utworze literackim pojawia się jakiś bohater. Może paść pytanie zawierające cytat, na przykład z fragmentem dialogu, i na podstawie języka, tematu rozmowy, wspomnianych elementów świata przestawionego będzie należało wskazać wypowiadającą się osobę. Na pewno nie sposób napisać wypracowania bez odwoływania się do lektur, ba, nie wystarczy po prostu wymienić tytuł czy autora, nawiązanie musi być funkcjonalne. Co to oznacza? Otóż na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego punktowane będzie odwołanie do takich elementów (wydarzeń, wątków, motywów), które bezpośrednio odnoszą się to realizowanego tematu, wspierają sposób prowadzenia argumentacji, stanowią ilustrację do wypowiedzi ucznia. Oczywiście poprawność rzeczowa jest niezwykle ważna i niedopuszczalne jest na przykład mylenie postaci, przypisywanie im cech, którymi nie wykazały się w tekście, wymyślanie wydarzeń. Bardzo ważne, by przysiąść nad tekstami i porządnie powtórzyć, kto w nich występował i co się w nich działo.

 

  1. „Można by” czy „możnaby”? Znajomość reguł ortograficznych.

Aby uniknąć błędów ortograficznych, przed egzaminem ósmoklasisty z języka polskiego warto powtórzyć sobie zasady ortograficzne i interpunkcyjne. Takie przypomnienie może zaowocować kilkoma punktami. Przede wszystkim za poprawność zewnątrzjęzykową (ortograficzną i interpunkcyjną) dostaje się punkty w zadaniu z dłuższą i krótką formą wypowiedzi, ale mogą się pojawić również pytania o przytoczenie konkretnej zasady tudzież zilustrowanie jej przykładem. W skali całego arkusza egzaminacyjnego z języka polskiego podczas egzaminu ósmoklasisty może się dzięki znajomości zasad (i ich umiejętnemu zastosowaniu) uzbierać kilka punktów, więc zdecydowanie gra warta jest świeczki.

 

  1. Bohater bohatera bohaterem pogania, czyli o synonimach słów kilka.

Nie bez powodu na lekcjach języka polskiego już pod najmłodszych klas ćwiczy się stosowanie synonimów. Tekst naszpikowany „bohaterem”, „lekturą”, lub powtarzającymi się jak mantra czasownikami „być” czy „mieć” źle się czyta, jest nieatrakcyjny dla odbiorcy i poza tym oczywiście wpływa negatywnie na punktację. Warto przeczytać swoje teksty po ich napisaniu, wtedy łatwo wychwycić tego typu niedociągnięcia i szybko je usunąć.

 

  1. Henryk Mickiewicz i Adam Sienkiewicz, czyli warto znać autorów lektur.

Usterki tego typu wydają się kuriozalne i niemal niemożliwe do popełnienia (lista lektur obowiązkowych i ich autorów jest wydrukowana w arkuszu), a jednak się zdarzają. Przypisanie autorstwa utworu komuś innemu albo zmiana imienia wieszcza czy powieściopisarza nie przejdą bez echa i przyniosą smutne konsekwencje w obrębie punktacji. Warto utrwalać takie informacje wcześniej, by w sytuacji stresowej, jaką niewątpliwie jest egzamin ósmoklasisty, nie dopuścić do kompromitującej wpadki.

 

  1. Tekst nie zaczyna się od pierwszego zdania i nie kończy na ostatnim, czyli o roli tytułów, śródtytułów i przypisów.

Przez niezwracanie uwagi na informacje poza głównym blokiem tekstu ósmoklasista na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego może napytać sobie biedy. Warto pamiętać, że ważne szczegóły, których wychwycenie bywa kluczowe dla formułowania poprawnych odpowiedzi, można czasem odnaleźć w miejscach nieoczywistych. Dlatego nie wolno ignorować komentarzy (od tłumacza, autora, edytora), przypisów, danych bibliograficznych, podtytułów i innych metatekstowych dopisków. Patrzymy na tekst całościowo, nie pomijając żadnych jego elementów.

 

  1. Och, jakie piękne opowiadanie mi wyszło z tej rozprawki, czyli prace nie na temat.

Drodzy ósmoklasiści, choćbyście na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego napisali wypowiedź sięgającą wyżyn artyzmu, popełnili najpiękniejsze opowiadanie czy najzgrabniejszą rozprawkę, ale praca nie będzie realizowała polecenia, nie macie co liczyć na punkty. Piszemy na temat, odnosimy się do wszystkich części zadania! Błąd w tym zakresie druzgocąco obniża liczbę zdobytych punktów – minus dwadzieścia w skali całego egzaminu to niepowetowana strata.

 

  1. Cytować czy nie cytować, oto jest pytanie!

Często w arkuszach egzaminacyjnych na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego w poleceniach widnieje zapis: „Nie cytuj, odpowiedz własnymi słowami”. Niezastosowanie się do tego zastrzeżenia spowoduje utratę punktów, a tego nikt nie chce, prawda? I poprzez odwrotną analogię, jeśli pojawia się zapis, aby przytoczyć dosłownie jakiś fragment tekstu, koniecznie zapiszmy go w cudzysłowie, przepisując jota w jotę wskazany wycinek tekstu. Proste i oczywiste, a jednak, nie wszyscy pamiętają, że czym innym jest cytat, czym innym parafraza.

 

  1. Jak brzmiało polecenie?

O tym wiedzą już pierwszaki: jeśli nie przeczytasz dokładnie polecenia, nie wykonasz poprawnie zadania. To, że wiedzą, to jedno, to, czy stosują – to już zupełnie inna sprawa! Drodzy ósmoklasiści, na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego czytajcie polecenia od początku do końca, nie pomijajcie niczego, odnoście się do wszystkich części zadania. Zaniedbania w tym zakresie są niestety bardzo częste, a przecież łatwe do uniknięcia.

 

  1. Kto kogo na co zaprosił – krótkie formy wypowiedzi.

Kiedy krótkie formy wypowiedzi –zaproszenie czy ogłoszenie – pojawia się po raz setny na lekcjach języka polskiego, wszyscy już wywracają oczami i mruczą: „Proszę pani, ileż razy to można pisać, umiemy!” Nie bez kozery takie teksty pisze się często – wyrobienie pewnych nawyków podczas ich redagowania jest niezwykle istotne. Należy zawsze sprawdzić, czy pamiętało się o wszystkich elementach kompozycyjnych, czy przez niedopatrzenie albo pośpiech podczas egzaminu ósmoklasisty nie umknęła jakaś istotna informacja.

 

  1. W cudzysłowie czy od myślnika – wprowadzanie dialogów.

Jeśli chodzi o wprowadzanie dialogów czy pojedynczych wypowiedzi bohaterów, kreatywność uczniów jest godna podziwu. Stosują rozmaite wariacje na ten temat, często uparcie omijając szerokim łukiem kilka prostych, intuicyjnych reguł. Ósmoklasiści, powtórzcie, jak zapisać kwestie wypowiadane przez postacie, gdzie postawić kropkę, gdzie zastosować wielką, a gdzie małą literę. Zawsze warto zadbać o poprawny zapis, zwłaszcza podczas egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego.

 

Drodzy ósmoklasiści, przemyślcie powyżej opisane błędy i zapamiętajcie wskazówki, które na pewno przydadzą się wam podczas kwietniowych zmagań z arkuszem egzaminacyjnym z języka polskiego.

Pracownia z Oknem na Świat rozpoczęła swoją działalność w 2012 roku.  Jest to placówka oświatowa podlegająca pod warszawskie Kuratorium Oświaty, zajmująca się prowadzeniem kursów edukacyjnych oraz warsztatów rozwojowych dla dzieci, młodzieży i dorosłych. W jej ofercie znajdują się m.in.: kursy przygotowujące do egzaminu ósmoklasisty oraz do matury, warsztaty matematyczne, w tym przygotowujące do konkursów i olimpiad, testy predyspozycji językowych, prowadzone także pod kątem egzaminów do szkół dwujęzycznych. Pracownia organizuje również zajęcia z kompetencji społecznych, czyli warsztaty pewności siebie, trening zastępowania agresji czy akademię efektywnego uczenia się. Swoje kursy prowadzi w 9 lokalizacjach w Warszawie, a jej kadrę tworzy 60 trenerów, w tym pracownicy naukowi uczelni wyższych. Program edukacyjny realizowany jest w oparciu o własne, autorskie materiały. W 2019 roku prowadzone przez Pracownię kursy zostały wyróżnione znakiem jakości „Laur Eksperta”. Z pełną ofertą Pracowni z Oknem na Świat można zapoznać się na stronie www.okno.edu.pl